Kif tista’ ma tkunx kburi bl-arkitettura u l-iskultura li din il-knisja hija mzejna biha?  Il-pjanta tal-knisja hija bbazata fuq salib Latin.  Minn barra u minn gewwa, il-knisja hija xempju ta’ l-istil Barokk.  Il-faccata hija mibnija fuq il-mudell tal-knisja Arcipretali taz-Zejtun, fejn il-Perit Sebastiano Saliba (1707 – 1781), ha l-parti centrali taghha u applikaha ghall-knisja taghna. Il-faccata hija maqsuma f’ zewg ordnijiet u l-istil barokk jispikka fid-dekorazzjoni madwar il-bieb, it-tieqa u l-fondispizju (li huwa tipiku tal-knejjes barokki).

Fuq gewwa, il-knisja timxi fuq stil Korintin.  Pilastri kwadri u gholjin iserhu fuq bazijiet mdaqsin u inkurunati b’kapitell tipiku Korintin.  Fuqhom iserrah l-Arkittrav li jdur dawra mejd mal-knisja kollha.  Bejn il-pilastri nsibu sitt arkati fil-korsija u tnejn f’ kull kappellun.  S’hawn l-arkitettura tfakkrek hafna fl-istil klassiku taz-Zmien il-Griegi u r-Rumani.  L-istil Barokk, fil-fatt, huwa stil li jdawwar l-istil klassiku f’ wiehed iktar teatrali u movimentat.  Dan jispikka fl-iskultura li zzejjen l-artali kollha tal-knisja.  Kull arkata qisha tieqa li tinfetah fuq il-glorja tal-genna.  Kull kwadru ta’ l-artali huwa mdawwar bi gwarnic skulturat u inkurunat bi glorja ta’ angli madwar raggiera.

L-isbah effett Barokk zgur li jispikka fiz-zewg kappelluni; ta’ l-Agunija u tar-Ruzarju.  F’ dawn iz-zewg kappelluni, l-iskultura ma tinqafilx fl-arkata, imma tohrog u timla’ l-kappellun kollu.  Sahansitra l-arkitrav jintesa u l-iskultura tibqa’ titla’ ‘l fuq  sa l-arzella tas-saqaf.  Din l-iskultura barokka ftit issib bhalha u daqshekk imponenti fil-knejjes Maltin.  Ix-xjuh tar-rahal jirrakkuntaw li l-isbah skultura kienet madwar l-artal tal-kor.  Jghidu li din l-iskultura kienet timla l-kor kollu bhall-kappelluni u kienet tirrapprezenta l-gudizzju Universali.  Isfel kien hemm l-erwieh qeghdin jigu mghejjuna mill-angli.  L-arzella kienet mimlija b’raggiera kbira kif naraw fil-kappelluni u f’nofsha kien hemm l-Ispirtu s-Santu.  Ftit l-isfel kien hemm Alla l-Missier u Alla l-Iben fuq is-shab u mdawrin bl-angli.  Sfortunatament dan kollu nistghu biss nimmaginawh ghax ghadna ma ltqajniex ma’ ritratti jew dokumenti ohra (barra rakkonti) li juruna ezatt kif kienet.  Zgur hu, li din l-iskultura tqactet fil-bidu tas-seklu ghoxrin, wara movement li laqat kwazi l-knejjes barokki kollha ta’ pajjizna.  F’dak iz-zmien kien hawn movement li ried inehhi l-element barokk (ikkunsidrat goff) mill-knejjes.  B’xorti tajba, ahna il-Knisja Parrokkjali ta’ Hal Ghaxaq tilfet biss l-iskultura tal-kor.  Hafna mill-knejjes, fosthom ta’ Haz Zabbar u ta’ San Gorg Hal Qormi, gew imqaxxra kompletament mill-iskultura Barokka.  Din l-iskultura kollha aktarx giet iddizinjata minn Francesco Zahra jew minn huh Felice Zahra li kien ha s-sengha ta’ missieru Pietro Paolo Zahra li kien skultur maghruf.  Dokumenti ta’ dan m’ ghandniex.

Fl-ahhar u mhux l-inqas, ma nistghux ma nsemmux il-koppla u l-kampnari.  Aktarx li l-koppla tlestiet daqsxejn wara d-data ta’ l-1756.  Fil-fatt, skond zjara ta’ l-isqof Rull li ghamel fl-1759, sab li l-korsija principali kienet imsaqqfa, imma l-koppla kienet biss mibdija.  Zgur li z-zewg kampnari kien ghadhom mhux lesti.  Il-kampnar tan-naha ta’ l-Agunija kien lest fis-sena 1762, waqt li l-iehor kien lest kwazi mitt sena warajh, fis-sena 1852.  Il-koppla taghna hija wahda mill-akbar koppli f’pajjizna, specjalment meta tikkunsidra z-zmien li nbniet fih – kuruna imponenti fuq dan it-tempju.  Il-kampnari jkomplu jsostnu l-istil barokk, specjalment mit-tieni cinta ‘l fuq.  Il-linji dritti ta’ l-ewwel zewg ordnijiet jintesew u jaghmlu spazju ghall-arkati tat-twieqi tal-qniepen u tal-faccati ta’ l-arloggi.